Hoornwerk Rhenen

Onderaan de Grebbeberg bij Rhenen heeft BOOT samen met diverse andere partijen een stuk geschiedenis tot leven laten komen. Het oude verdedigingswerk Hoornwerk, dat deel uitmaakt van de Grebbelinie, is opnieuw opgebouwd.

Historische grond

De Grebbelinie was in de vorige eeuwen gericht op het tegenhouden van vijanden uit het oosten. Door land onder water te laten lopen konden vijandelijke troepen worden tegengehouden. De Grebbelinie zorgde ervoor dat dit op gecontroleerde wijze gebeurde. Om de linie te kunnen beschermen, werd rond 1744 aan de voet van de Grebbeberg gestart met de bouw van een verdedigingswerk. Dit zogenaamde Hoornwerk bestond uit twee halve bastions, verbonden door een aarden wal, de courtine. Grachten beschermden deze bastions en vanaf de bovenkant konden tegenaanvallen worden uitgevoerd.
Rondom de Grebbeberg en het Hoornwerk is in mei 1940 hevig gevochten. Daarom moest er eerst detectieonderzoek worden gedaan naar niet-gesprongen explosieven.

De plannen

Het project startte in 2009. Het oorspronkelijke doel was het hele verdedigingswerk te herstellen. Tussen de wallen is nog water aanwezig, maar dit is door de jaren heen sterk overgroeid. De geulen moesten daarom verbreed en uitgediept moeten worden. Na uitgebreid onderzoek en overleg bleek dit niet mogelijk te zijn omdat het gebied voor een deel officieel natuurgebied is (Blaauwe Kamer) en er grote kans is op de aanwezigheid van archeologische schatten in de grond. Aan de rechterkant van de Grebbedijk, de kant waar de Blaauwe Kamer begint, is het gebied daarom alleen opgeschoond. Aan de andere kant van de dijk is een deel van het verdedigingswerk nu hersteld met nieuw opgebrachte grond.

De werkzaamheden

Om een goed beeld van de oorspronkelijke situatie te krijgen, zijn onder meer bouwtekeningen uit de achttiende eeuw gebruikt. De maateenheden hierop zijn anders dan die nu gebruikelijk zijn, wat veel gepuzzel opleverde. Na de voorbereidingen achter het bureau is het gebied door middel van tachymetrie ingemeten. Hiervan is een 3D-model gemaakt. Op basis van deze gegevens is de grond inmiddels aangebracht, waarbij de aannemer ook de kanonoprit in ere heeft hersteld. Aan de kant van de Grebbeweg is nu een coupure van met beton gevulde zandzakken te zien. Bezoekers en voorbijgangers kunnen daardoor zien dat de oorspronkelijke wal eigenlijk doorliep tot over de huidige Grebbeweg.
De werkzaamheden op een rij:
- Inmeten van het hele gebied (tachymetrie)
- Milieukundig onderzoek in het hele gebied
- Uitwerken meetgegevens in 3D-modellen
- Ontwerp en kostenraming
- Schrijven van het bestek voor het hele gebied
- Directievoering en toezicht

Nu dit deel van het project is afgerond, onderzoeken betrokken partijen de mogelijkheden voor verder herstel van het Hoornwerk. Op dit moment kan ieder die wil in ieder geval genieten van dit tot leven gekomen deel van de geschiedenis.

Terug naar overzicht

Dit project in kaart

Bekijk alle projecten op de kaart

Dit project in het kort

Opdrachtgever: Provincie Utrecht

Uitvoering: december 1969 - december 1969

Vakgebied: Geo-informatie